Doanh nghiệp cần máy sốc tim

Có nhiều người đã không bất ngờ với khảo sát của Ban nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (ban IV) công bố vào cuối tháng 8/2021 khi báo cáo này cho thấy một tỷ lệ đáng kể doanh nghiệp đã hoặc sắp vào ICU (phòng chăm sóc đặc biệt, như bệnh nhân Covid-19 nặng). Và căn bệnh chung mà các doanh nghiệp này mắc phải là dòng tiền bị đứt gãy khiến cho chỉ số thanh khoản (liquidity) trở xấu nhanh, nhiều trong số đó nhanh chóng bị rơi vào tình trạng bị kiệt quệ tài chính (financial distress).

credit: VnEconomy
Khi tiền mặt là vua

Trong tài chính, người ta hay hay nói “cash is King” để ám chỉ rằng trong việc xem xét khả năng thanh khoản của một doanh nghiệp, tiền mặt mới là quan trọng nhất. Bởi vì khi tính toán chỉ số thanh khoản dựa vào bảng cân đối kế toán, một ai đó có thể dùng chỉ số thanh toán hiện hành, chỉ số thanh toán nhanh (acid test) hay chỉ số tiền mặt. Trong 03 chỉ số này, chỉ số tiền mặt là khắt khe nhất vì nó đã loại trừ các khoản phải thu, hàng tồn kho, và các tài sản ngắn hạn khác trong tổng tài sản ngắn ngắn hạn của doanh nghiệp.

Trong khủng hoảng Covid-19, chỉ số tiền mặt càng quan trọng hơn trong việc xem xét tính thanh khoản của một doanh nghiệp bởi vì đứt gãy chuỗi cung ứng, gián đoạn sản xuất kinh doanh vì giãn cách xã hội đã khiến cho các khoản phải thu hay hàng tồn kho bị mất đi rất nhiều tính thanh khoản như thường có trước đây.

Vì bình thường, các khoản phải thu cũng có thể chuyển thành tiền mặt khi được sử dụng như tài sản đảm bảo trong nghiệp vụ bao thanh toán (factoring), hay căn cứ vào đó mà bên cho vay có thể đồng ý. Nhưng trong hoàn cảnh covid-19, các hoạt động bao gồm dịch vụ tài chính ngân hàng cũng bị hạn chế rất nhiều, thêm vào đó mức độ rủi ro của các khoản phải thu tăng lên rất nhanh, và do vậy nhiều khoản phải thu không còn vai trò quan trọng trong việc thể hiện khả năng thanh toán của doanh nghiệp.

Cũng như vậy là hàng tồn kho không còn giúp cải thiện khả năng thanh khoản của doanh nghiệp khi đứt gãy chuỗi cung ứng xảy ra, hoạt động kinh doanh bị gián đoạn do giãn cách xã hội thì nhu cầu của các nguồn khách hàng cũng giảm đi đáng kể, nếu không nói là nghiêm trọng. Nhìn trên sổ sách kế toán, nếu tính chỉ số thanh khoản qua chỉ số hiện hành hay acid test trong giai đoạn Covid-19 thì nhiều doanh nghiệp thoạt nhìn qua tưởng còn ổn nhưng sức ép bị kiệt quệ tài chính là rất lớn. Các khoản phải thu hay hàng tồn kho không thể chuyển thành tiền mặt để thực hiện các nghĩa vụ thanh toán trong ngắn hạn.

Ngặt một nỗi trong Covid-19, dòng tiền của doanh nghiệp thì “đầu vô bị tịt, đầu ra vẫn đều”. Đó là doanh nghiệp vẫn phải chi trả lương và các khoản đóng góp bắt buộc như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, kinh phí công đoàn. Đó là chưa kể trả lãi vay hay nợ gốc đến hạn, tiền thuê kho xưởng mặt bằng, và các hợp đồng phải thanh toán đến hạn khác.

Doanh nghiệp cần máy sốc tim

Khi nhiều nước ở châu Âu bị đợt dịch đầu tiên, nhiều chính phủ đã rất lúng túng và bị động trong việc chuẩn bị hạ tầng y tế để chống dịch cũng như hỗ trợ doanh nghiệp. Sự bất bình của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đã khiến các chính phủ này phải cấp tốc sửa sai và thích ứng, rút ra nhiều bài học kinh nghiệm khi dịch quay trở lại đợt 2, đợt 3.

Và một trong những kinh nghiệm quan trọng được đúc kết lại sau hơn 1 năm chống dịch Covid-19 đó là giữ tính thanh khoản của doanh nghiệp, và giữ việc làm.

Nhiều chính phủ đã nhanh chóng có những quyết định chưa từng có trong lịch sử, kể cả sự can thiệp nhanh chóng của bên lập pháp để gia tăng ngân sách hỗ trợ cho doanh nghiệp, hạn chế tối đa khả năng bị rơi vào tình trạng kiệt quệ tài chính.

Nhiều giải pháp đã được thực hiện như thực hiện chính sách thất nghiệp tạm thời, theo đó chính phủ gánh chịu một phần lớn chi phí lương cho doanh nghiệp trong đó bao gồm cả bảo hiểm xã hội, như ở Pháp lên đến 80%. Chính phủ cũng thực hiện việc đứng ra bão lãnh để doanh nghiệp vay mới hay hoãn nợ, hoặc các chương trình cho vay với lãi suất 0%, và thậm chí là là tài trợ không hoàn lại (grant) ở một số ngành nghề bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất như nhà hàng, khách sạn, du lịch.

Có dịp trao đổi với một số người kinh doanh trong lĩnh vực nhà hàng ở Pháp, người viết đã nhận được những phản hồi rất tích cực của họ với các hỗ trợ của chính phủ kể từ đợt dịch lần thứ 2. Các hỗ trợ từ lương cho đến chi phí thuê mặt bằng đã phần nào xóa đi sự không hài lòng với chính phủ ở giai đoạn chống dịch đầu tiên.

Các thành phố lớn của Việt nam như Tp.HCM và Hà Nội đang dần mở cửa trở lại nhưng rất nhiều DNNVV đã rơi vào tình trạng thoi thóp. Bởi vì theo khảo sát từ tháng 8 mà có đến gần 40% doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động chỉ còn dòng tiền duy trì ít hơn một tháng, và 46% có thể còn gồng được trong 1-3 tháng sắp tới.

Mới đây, Ngân hàng Nhà nước dự kiến sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp với chương trình lãi suất ưu đãi, quy mô dư nợ là 100.000 tỷ đồng nhưng chính sách đang được chia ở thì tương lai. Thời gian cấp cứu là vàng nên mỗi ngày trôi qua là cơ hội hồi phục của doanh nghiệp càng ít đi. Dòng tiền được xem là các mạch máu lưu thông trong cơ thể doanh nghiệp, khi nhịp tim bị rớt thì rất cần có máy khử rung để khôi phục lại nhịp tim và điều này là tương tự với tính thanh khoản của doanh nghiệp.

Nhưng doanh nghiệp đâu chỉ bị sức ép lãi vay. Chi phí lương bao gồm bảo hiểm xã hội là một khoản chi phí rất lớn với các doanh nghiệp ở Việt Nam bởi vì nhiều ngành còn mức độ thâm dụng lao động cao, nhiều nhà máy chỉ là nơi gia công lắp ráp. Doanh nghiệp rất đau đầu khi muốn giữ việc làm thì phải gánh chi phí lớn, mà cắt giảm thì đến lúc tuyển dụng lại thì lại là một câu chuyện khác cũng khó không kém.

Đã có quá nhiều tiếng nói kêu gọi chính phủ hãy hành động nhanh chóng, thiết thực hơn để hỗ trợ kịp thời khả năng thanh khoản của doanh nghiệp, đặc biệt là các DNNVV. Sức chịu đựng nào rồi cũng có điểm tới hạn của nó, nếu không kịp cứu các doanh nghiệp đang thoi thóp hiện nay, thì sẽ cần nhiều năm sau mới có được lại những doanh nghiệp như thế này vì doanh nghiệp không thể lớn và ổn định trong ngày một ngày hai. 

Chi phí cơ hội trong trường hợp này nếu tính đầy đủ sẽ là rất lớn. Vì vậy, nếu có những chính sách vượt thẩm quyền của chính phủ, thì Quốc hội và Ban chấp hành Trung ương, cần nhanh chóng có những Nghị quyết bất thường đặc biệt để kịp thời hỗ trợ các doanh nghiệp.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Vui Lòng Lịch Sự & Chừng Mực, Cảm Ơn Bạn !